close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • POLONIA W CHORWACJI

  • Uchodźcy z Polski docierali na ziemie dzisiejszej Chorwacji już w okresie powstań narodowych, m.in. do Dubrownika dotarli konfederaci barscy. W końcu XIX w. chłopi galicyjscy, ale także lekarze i urzędnicy z ziem południowej Polski emigrowali z poparciem ówczesnych władz zaboru austriackiego do Bośni oraz sąsiedniej Slawonii, znajdując korzystne warunki życia. Przed I wojną światową tereny Bośni i – w mniejszej skali - Chorwacji (okolice Osijeka, Starej Gradiški i Slawonskiego Brodu)  zamieszkiwało około 15 tys. osób polskiego pochodzenia. Prawie wszyscy osadnicy wrócili do Polski w 1946 r. na podstawie umowy o repatriacji; za pozostawione gospodarstwa otrzymali od państwa polskiego rekompensaty w okolicach Bolesławca na Dolnym Śląsku, a ich potomkowie pozostali w Chorwacji przeważnie zasymilowali się i utracili kontakt z językiem i kulturą polską.
     

    W utrwalonej od powstania Republiki Chorwacji strukturze ludności, Polonię w tym kraju reprezentują w przeważającej części kobiety, przybyłe w latach 1960-1980 w wyniku małżeństw z obywatelami Jugosławii. Niewielką część Polonii – wraz z potomkami kilkadziesiąt osób - stanowią byli jeńcy wojenni, więźniowie obozów koncentracyjnych, robotnicy przymusowi, którzy nie powrócili do kraju po II wojnie światowej.
     

    W ostatnim spisie ludności, przeprowadzonym w 2001 r., narodowość polską zadeklarowało 567 osób narodowości polskiej, z czego ok. 80% uznało język polski za macierzysty. Zgodnie z szacunkami urzędu konsularnego w Zagrzebiu, ogólna liczba osób polskiego pochodzenia w Chorwacji oscyluje w granicach 2300; z tej liczby ok. 950 osób posiada obywatelstwo polskie. Ponadto, przeważnie na zasadzie pobytu czasowego, przebywa tu kilkadziesiąt osób, które w ostatnich latach zawarły związki małżeńskie z obywatelami RCh lub podjęły pracę na kilkuletnich kontraktach i przebywają w Chorwacji wraz z rodzinami. W ciągu ostatnich dziesięciu lat struktura Polonii nie ulegała większym zmianom, z zainteresowaniem oczekiwać można narodowego spisu ludności przeprowadzonego w kwietniu br. Wprowadzenie w 2009 r. możliwości nabywania przez obywateli państw UE nieruchomości w RCh bez konieczności uzyskiwania specjalnych zezwoleń może w przyszłości wpłynąć na zwiększenie się społeczności polskiej o osoby osiedlające się, zwłaszcza w Dalmacji, po zakończeniu aktywności zawodowej w Polsce; niezbędne jest jednak uprzednie uporządkowanie problemów prawno-własnościowych dotyczących znacznej części nieruchomości w Chorwacji.
     

    Największe skupiska Polonii znajdują się obecnie w Zagrzebiu i jego okolicach, w Rijece i na płw. Istria oraz w okolicach Splitu i na wyspach Dalmacji. Kilkadziesiąt osób zachowujących luźne związki z polskością zamieszkuje w Slawonii. Przedstawiciele emigracji ostatnich dziesięcioleci w znacznej części zachowali polskie obywatelstwo, często posiadają wyższe wykształcenie i znajdują swoje miejsce na rynku pracy, jednak rzadko osiągają znaczącą pozycję pod względem statusu finansowego.
     

    Polacy wymieniani w preambule Konstytucji, pośród 22 innych społeczności, jako grupa mniejszości narodowej, której RCh gwarantuje status prawny i popiera jej wszechstronny rozwój. Ustawa o prawach mniejszości narodowych z 2002 r. gwarantuje im prawo do reprezentacji w parlamencie; mniejszość polską reprezentuje w Saborze (wspólnie z 11 innymi nacjami) poseł Nazif Memedi, wywodzący się z mniejszości romskiej. Organizacje polonijne nie zgłaszały przypadków utrudnień ze strony władz miejscowych w ochronie praw i interesów zamieszkałych w Chorwacji obywateli polskich lub osób polskiego pochodzenia, ani dyskryminacyjnego ich traktowania; przedstawiciele polskiej mniejszości narodowej korzystają bez przeszkód z zagwarantowanych swobód. Instytucje centralne (Rada ds. Mniejszości Narodowych) i władze lokalne wspomagają finansowo działalność kulturalną, edukacyjną
    i wydawniczą dwóch największych organizacji polskich, kolejne towarzystwo polonijne uzyskało taką możliwość w roku ubiegłym. Od 2007 r., na podstawie ww. ustawy, mniejszość polska w Zagrzebiu ma reprezentanta we władzach samorządowych tego miasta. 
     

    W Chorwacji działa obecnie pięć ośrodków aktywności polonijnej:
    - Polskie Towarzystwo Kulturalne „Mikołaj Kopernik” w Zagrzebiu (ok. 130 członków, 21 lat działalności), kierowane przez p. Jolantę Sychowską-Kavedžija, 
    - Polskie Towarzystwo Kulturalne „Fryderyk Chopin” w Rijece (ok. 40 członków, działa od 11 lat)), kierowane przez p. Lilianę Tolj,
    - założone w 2007 r. Polskie Towarzystwo Kulturalne „Polonez” z siedzibą w Kaštelu Kambelovac k. Splitu (ok. 40 członków), kierowane przez p. Ewę Kasztelan,
    - Polskie Towarzystwo Oświatowe w Zagrzebiu, liczące ok. 30 osób, kierowane przez p. Beatę Glińską, zarejestrowane w 2009 r.; jest to organizacja osób młodszego pokolenia, powstała w celu kontynuacji kształcenia polonijnego w obliczu planowanej likwidacji Szkolnego Punktu Konsultacyjnego, działającego przy Ambasadzie.
    - Polskie Towarzystwo Kulturalne „Wisła” w Osijeku.

     

    Organizacje polonijne w Chorwacji działają na zasadach społecznych – są niedochodowe i utrzymują się ze składek członkowskich oraz wpłat od sponsorów; obok wsparcia ze strony instytucji chorwackich, dużą rolę odgrywa finansowe wspomaganie działalności stowarzyszeń przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, Fundacje „Semper Polonia” i „Pomoc Polakom na Wschodzie”, z wykorzystaniem funduszy Senatu. Ambasada współfinansuje część wydarzeń polonijnych oraz pomaga w wyposażeniu lokali organizacji
    z funduszy polonijnych.
     

    Działające stowarzyszenia pełnią ważną rolę w utrwalaniu polskich tradycji narodowych i kulturalnych, rozwijaniu zainteresowania Polską, nauczaniu języka polskiego. Organizowane są obchody polskich rocznic i świąt narodowych, regularne spotkania członków, wieczory poezji oraz koncerty, działa chór przy PTK „M.Kopernik”. Bardzo uroczyście przebiegały w 2010 r. obchody 20-lecia założenia PTK „M.Kopernik”, poprzedzone udekorowaniem wieloletniej przewodniczącej tej organizacji Orderem Kawalerskim Krzyża Zasługi RP. W 2010 r. urząd konsularny zaobserwował rosnącą aktywność wszystkich organizacji polonijnych, a także zacieśnienie współpracy organizacji polonijnych z aktywnie działającą katedrą polonistyki na Uniwerstytecie w Zagrzebiu.
     

    Pomimo kłopotów związanych z niepewnością co do zasad współpracy z MENiS oraz zwiększeniem opłat za wynajem pomieszczeń, funkcjonuje „Szkoła Polska” (Szkolny Punkt Konsultacyjny przy Ambasadzie), obejmująca nauką wg programu MENiS ok. 50 dzieci,
    w większości z rodzin polonijnych. W Rijece oraz w Dalmacji ze względu na niewielką liczbę dzieci i rozproszenie rodzin polonijnych na wybrzeżu i wyspach działalność szkolna nie jest prowadzona. W Zagrzebiu podjęta została natomiast próba prowadzenia kursu języka polskiego dla dorosłych. Jedyną publikacją o charakterze prasy polonijnej w Chorwacji jest ukazujący się
    kwartalnie „Biuletyn Informacyjny Kopernik” redagowany przez PTK „M. Kopernik”.
     

    W grudniu 2010 r. spełnione zostały postulaty środowisk polonijnych wspieranych przez Ambasadę: Chorwacja została przywrócona na listę krajów objętych akcją stypendialną Fundacji „Semper Polonia”, w wyniku czego kilkunastu studentów polskiego pochodzenia studiujących na miejscowych uczelniach otrzymuje stypendia.
     

    Misję duszpasterską w Chorwacji pełni obecnie 13 księży, m.in. ze zgromadzeń Misjonarzy Krwi Chrystusa i Najświętszego Serca Jezusowego (sercanie) oraz Paulinów, przebywa tu także kilka sióstr zakonnych. Z udziałem przedstawicieli duchowieństwa organizowane były w ub. roku polonijne obchody świąt Wielkiej Nocy i Bożego Narodzenia, msze za Ojczyznę i za ofiary katastrofy smoleńskiej.


    Informacja o organizacjach polonijnych w Chorwacji
     

    W Chorwacji mieszka ok. 2500 Polaków; największe skupiska polonijne znajdują się w Zagrzebiu i jego okolicy, w Rijece, na półwyspie Istria, w okolicach Splitu i Osijeka.   Polacy w Chorwacji są zrzeszeni w pięciu stowarzyszeniach: w Zagrzebiu, Rijece, Kasztelach k.Splitu i Osijeku.
     

    Polskie stowarzyszenia w Chorwacji:

     

    1. Polskie Towarzystwo Kulturalne im. Mikołaja Kopernika w Zagrzebiu
    ul. Mesnička 6 dv. I p.
    10000 Zagrzeb
    tel/fax:00385(0)1 4921919
    kom 00385(0)98 9327359
    kopernik@zg.htnet.hr, kopernikzg@yahoo.com
    http://www.zagrzeb.polemb.net/www.ptk-zagreb.hr

     

    2. Polskie Towarzystwo Kulturalne im. Fryderyka Chopina w Rijece
    KORZO 35/III
    51 000 RIJEKA
    Fax, tel: +385 51 214 707
    mob.+385 91 251 69 52
    e-mail: chopin.ri@hi.htnet.hr


    3. Polskie Towarzystwo Kulturalne "POLONEZ" w Chorwacji
    Obala Kneza Viseslava 4
    21216 Kaštel Stari pod Splitem
    tel. +385959031585
    e-mail: udruga.polonez@gmail.com
    strona: http://www.udruga-polonez.hr/


    4. Polskie Towarzystwo Oświatowe, Zagrzeb
    Čičkarina 29
    10000 Zagreb
    tel.: 01 / 61 99 931
    fax.: 01 / 61 99 977
    e-mail: mailto:udruga.polonez@gmail.com


    5. Polskie Towarzystwo Kulturalne "Wisła", Osijek
    Trg A. Starčevića 3
    31000 Osijek .

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: